Bermiotarra

L

LAETRATIK EMON / ARTUN

Atzetik. Popatik.

LAGUNTZIÑO

Laguntza.

laguntza hitzari -iño atzizkia itsatsi zaio.

laguntza + iñolaguntziño.

LAIXARRA

Emakume ederra, bular handien jabea.

Zuhaitz batekin konparatuz atera da adjektibo hau. lizarra rekin hain zuzen.

LAMAIDXE

Alua.

LAMAIDXEN PUPUE

Zauri txikia. Analogiaz, handia dela pentsatzen den edozein min edo sumina.

Esaldi honen jatorria la Mari ren pupa ote? Ez dakit, Baina batzuk lau maridxen pupua dela ere entzun dut. Dena dela, azken honek ez dauka zentzurik esaldiarekin, zeren Bermeon lamaidxe emakumearen alua da. Beraz aluan pupua daukala esan daiteke.

LAMERA

Parke.

Gaur egun Lamera izen propio bat da. Bermeoko Lamera nagusiari deitzen zaiona, baina besteak ere lamerak dira. Badago lamera txiki deritzona ere.

Hitz hau gaztelerazko alameda tik sartu da.

alamedalamedalamera.

LAMEÑEN GOZUE

Mihi gozokoa, engainagarria.

LAMINTXUE

Lamia ren. Beharbada tonua apur bat leuntzeko egina.

LAMIÑ / E

Berba asko egiten duena.

Lamia hitzaren aldaera da. Hiztegiek ez dute jaso hitz hori zentzu horretaz.

LAMIÑEN BIZARRA

Pertsona berbaduna.

LANBASA LAKUE

Garbiketa gainetik egiten duen pertsona.

LANBERON GITARRIE

Lelo baten moduan erabiltzen den esaldia.

LANBERONAK

Gauza asko izan daitezke. Barrabilak (gehienetan). Kontuak. Gezurrak. Eta abar.

LANGANIKIE

Alua.

Emakumearen genitalak definitzeko erabiltzen den hitzetariko bat.

LANPROIEN BEGIDXEK

Begi lizunak. Lanproia arrain bat da. Geldi egoten da, adi-adi, bistarik kendu barik. Konparazioan gizon baten begirada lizuna da.

LANTZA

Bota. Jaurti.

Gaztelerazko lanzar aditzetik zuzenean hartuta dago.

lanzarlantza.

LANTZADAK

Batela olatuen gainean bultzatua izatea. Gaur eguneko surflariak ere horrela deitu beharko liokete taulan olatu gainean joateari.

LANTZIMEÑETAN

Noizbehinka.

lantzean behin da hitz honen jatorria.

lantzean bein + etanlantzien beinetanlantzimeñetan.

LAPIKO TXIKIDXE

Albiste, gertakizun bat edo sekretu bat gordetzen ez dakien pensona.

LAPURREIDXETAN

Lapurretan.

LAPURREIDXETIE

Lapurreta.

LAPURTI

Lapurra.

LARDXAKIÑE

Asko jakina.

LARGA BERTON!

Sinesgaitza dela adierazten du.

LARGURO

Neurria edo pisua ondo jota.

LARRIDXE

Nazkantea. Enpagua ematekoa.

LARRITXU

Nazkatu.

LARROSUBOI / E

Sugea.

Hitz konposatu hau, larru + suge hitzez osatzen da.

larrusugealarrusubealarrosuboie.

Hitz hau gehiago erabiltzen da auzoetan, zeren herri barruan narrasti guztiei suboie deitzen baitzaie.

LASKITXU

Erdizka egin gauzak. Erdizka, ondo egin barik utzi.

Azkuek eta Kintanak jaso dute hitz hau, baina ez esanahia, hau ezberdina baita bietan.

LASTATIDXE

Lasto gordetzen den lekua.

LAU DOBLE EINDXE

Ezertarako gogo barik.

LEBA LEBA

Geldiro, haina hasten doana, gorantz doana.

Azkuek jaso du hitz hau, baina zentzua a pulso jartzen du. Kintanak, ostera, ir creciendo dela dio.

LEBER LEBER

Energiaz, bizitasunez ibili edo egin.

LEGOIE

  1. Gauzak ondo egiten duena. Adimen edo indar handikoa.
  1. Mutil galanta.

Adjektiboa sortzeko eta konparazioak egiteko piztiarik indartsuenaren izena erabiltzen da.

LEIXIBIE

Bustita. Blai eginda. Bigunduta.

LEJIATAKO LASTUE

Ile horia duena.

LEKUTEKO AMAN ETZIEN

Oso urrun.

LELAU

Lehenengo.

LELAU PLAZAKO ELIXERA

Betetuko ez den zerbaiten promesa egiten denean erabilitako esaldia da gehienetan.

LENGUNIEN

Aurreko egun baten.

Hitz hau lehengo + egunean hitzen konposizioa da, leengo eguneanlengogunienlengunien.

LEPUE DXAN

Zigortu nahia adierazten du.

LIBRE

Erditu. Umea izan.

LIGORRA

Lehor. Siku. Pertsonen izaerari ere aplikatua.

Hitz hau, legor hitzaren aldaera da, baina zentzuz aldatu egiten da. Azkuek ez du jaso forma hau, baina bai D.A.R.k. Honek ere ez du zentzu berbera, seco eta poco fervoroso zentzuaz baizik.

LIXIE LEZ AZALA KENDU

Gehienetan andrazkoen artean erabilitako esaldia da. Haserretzen direnean egindako mehatxua da.

LIXIE LEZ IGIRI

Haserrearen ondorioz esaten den mehatxua.

LO EIÑ

Egitekoa burutuko denaren zalantzak edo mesfidantza.

LO TA SATS

Lo sakonean egon.

LODITXONA

Lodikotea, baina emakumea.

LOGURIEK ERRETEN

Logura handia.

LOIDXARTZIKO

Itsasontzietan lanean aritzean erabiltzen duten fraka.

Hitz honen konposizioa, loia artzekoa da.

loia artzekoloidxe artzikoloidxartziko.

Izen bihurturik agertzen da.

LOIDXE

Etxabea. Itsasontzien tresneria guztia gordetzen den lekua.

Azkuek Mundakarako jartzen du hitz hau, baina Bermeon oso normala da hitz hori.

LOIORRA

Arin edo berez zikintzen dena.

LOKUKO

Lo laburra. Mandoaren loa deritzona.

Azkuek jaso du hitz hau, baina zentzua sueño ligero da eta Bermeon denbora laburreko loari dagokio, beraz ordu laurdeneko loa gogorra izan daiteke. Erabilera zabala dauka.

LORO / UE

Kuxkuxero. Begiluze.

LOSA / IE

Espaloia.

LOSUMUSTUEN

Erdi lo.

LOTAN-LOTAN

Lozorroan.

LOTSA

Errespetua.

Azkuek ez du jaso definizio honetaz, baina bai D.A.R.k lotsa hitzaren VII. definizioan, Bermeori dagokiola esanez.

LOTU

Gelditu. Geratu.

Azkuek jaso du hitz hau, erabilera murritzaz bada ere, baina ez du Bermeo aipatzen, bai, ostera, Mundaka eta Gernika. Bermeon, ordea, geratu edo gelditu erabiltzen badira ere, horien ordez lotu erabiltzea da normalena.

LUKIDXE

Azeria.

LUMETXA

Normalean arropetan geratzen diren ileak.

LUPUE BAIÑO GAZIDXAU

Oso gazi.

LURRIEN IKUSI BE EZTIZENAK EITXEN

Oso txikiak.

LUZE ME TA BISTOSUE

Luzea, mehea eta dirdaitsua, baina nabarmena. Edozertan erabilia, bana pertsonekin ere. Gauza edo pertsonak meheak direla, eta askotan fruitu edo onura gabekoak adierazteko erabilia.

LUZIDU

Behar bezain besterako eman.

Gaztelerazko lucir aditzetik hartua da eta aditz funtzioa betetzen du, zentzua berdina ez bada ere.

lucirluzir + duluzidu.

LUZIEN

Ur azpitik igerian.

LUZIMENTO / UE

Ur azpitik igerian. Izen funtzioan agertzen da.

lucirluzir + -miento (gaztelerazko atzizkia) → luzimento eman du.